WordPress uputstvo na srpskom jeziku

jul 8, 2015
Web Dizajn LPC

wordpress-uputstvo-na-srpskom-jeziku

Dobrodošli! Predstavljamo Vam naše WordPress uputstvo na srpskom jeziku.

Za početak, par reči o samom WordPress-u. WordPress, kao CMS, pokreće preko 17% sajtova na Internetu. Neke slobodne procene, govore da je WordPress prisutan na preko 50% sajtova. Glavne prednosti su mu jednostavnost korišćenja koju pruža svim korisnicima, kao i napredne funkcionalnosti, koje pruža programerima.

Neke od prednosti za programere (WordPress.org):

  • Sistem dodataka (plug-in), veliki broj dostupnih besplatnih dodataka, koje je moguće instalirati i podesiti do pune funkcionalnosti u nekoliko klikova. WordPress API omogućava i razvoj sopstvenih dodataka, shodno potrebama razvoja sajtova.
  • Sistem tema (theme), veliki broj dostupnih besplatnih predefinisanih tema, koje je moguće instalirati i podesiti do pune funkcionalnosti u nekoliko klikova. WordPress API omogućava i razvoj sopstvenih tema, shodno potrebama razvoja sajtova.
  • Okruženje za razvoj aplikacija (Application Framework). Ukoliko vam je potrebna neka specifična aplikacija, WordPress vam i to omogućava: translacije, upravljanje korisnicima, HTTP zahtevima, rutiranja, i druge razne opcije, omogućene su ovim okruženjem.
  • Prilagođeni tipovi sadržaja. WordPress dolazi sa predefinisanim i standardnim tipovima sadržaja, kao npr. članci, stranice, itd. Programeri mogu, dodavanjem par linija koda napraviti prilagođene tipove postova, taksonomija i metapodataka.
  • Najnovije verzije biblioteka. WordPress uvek dolazi sa najnovijim verzijama biblioteka, kao npr. jQuery, Plupload, Underscore.js and Backbone.js, što programerima omogućava da ih koriste, a korisnicima omogućava bolje korisničko iskustvo.

WordPress uputstvo – Instalacija

WordPress instalacija počinje izborom hostinga. Postoje dva izbora kada je WordPress hosting u pitanju:

  • WordPress.com hosting usluga – besplatna usluga za korisnike koji žele blog veb sajt, sa ograničenim mogućnostima i karakteristikama
  • Self Hosting – Ova opcija podrazumeva instalaciju besplatnog WordPress softvera na korisnički hosting server koji je korisnik zakupio od hosting provajdera. Ovakvi sajtovi su fleksibilniji od sajtova hostovanih na WordPress.com – omogućavaju nam neograničene mogućnosti korišćenja dodataka, prilagođavanje sadržaja i izgleda stranica našim potrebama, daleko bolje od običnog bloga.

WordPress uputstvo za instalaciju pročitajte na linkovima:

WordPress uputstvo – Administratorski deo WordPress-a

Kada smo završili sa procesom instalacije koristeći WordPress uputstvo za automatsku instalaciju, potrebno je da pristupimo administratorskom delu WordPress-a. Da bi pristup administratorskom delu WordPresa bio moguć potrebno je prijaviti se na sistem sa korisničkim imenom i lozinkom. Kako postoji više nivoa pristupa, zavisno od prava korisničkih naloga, imaćemo i različit broj opcija koje će nam biti dostupne. Backend-u sajta, tj Administratorskom Dashboard-u pristupamo preko adrese /wp-admin (npr, ako je domen www.imesajta.com admin delu pristupamo preko www.imesajta.com/wp-admin/ nakon čega unosimo administratorske pristupne parametre. Ukoliko WordPress nismo instalirali u root folder, već smo instalirali u neki drugi folder unutar root-a, administratorskom delu pristupamo preko adrese www.imesajta.com/ime-foldera/wp-admin/. Ukoliko imamo administratorski nalog sa svim pravima, možemo pristupiti sledećim komponentama glavnog menija:

  • Kontrola tabla (Dashboard)
  • Članci (Posts)
  • Sadržaj (Media)
  • Strane (Pages)
  • Komentari (Comments)
  • Izgled (Appearance)
  • Dodaci (Plugins)
  • Korisnici (Users)
  • Alatke (Tools)
  • Podešavanja (Settings)

 

wordpress-kontrolna-tabla

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 1 – Administratorski deo WordPress-a

Sa slike 1 možemo da primetimo da je administratorski prozor podeljen 2 kolone: leva kolona sadrži glavni meni sa gorenavedenim komponentama, a desna je služi za dodavanje i ažuriranje samog sadržaja sajta. Klikom na određenu komponentu menija (leva kolona) otvoriće se odgovarajući šablon za unos novog sadržaja (desna kolona).

WordPress uputstvo – Kontrolna tabla

Kontrolna tabla predstavlja glavno (kontrolno) mesto sa kojeg se počinjemo rad u administratorskom delu WordPress-a. Ova tabla sadrži nekoliko manjih segmenata sa različitim informacijama – npr. panel sa ukupnim brojem članaka, strana, kategorija i oznaka, panel sa poslednjim komentarima na veb sajtu, panel za brzu objavu članka, panel sa najnovijim vestima sa WordPress sajta i slično. Kontrolna tabla više predstavlja statistički prikaz sajta i omogućava brz uvid u neke podatke o trenutnom stanju WordPress sistema i njegovog sadržaja. Izgled kontrolne table prikazan je na slici 1.

WordPress uputstvo – Članci

Članci, odnosno Posts, sa svojim stavkama All Posts, Add New, Categories, Tags, koristi se u radu sa člancima. Biranjem odgovarajuće stavke iz menija možemo da izmenimo neki od postojećih ili da dodamo neki novi članak. Pomoću istog menija možemo da definišemo kategorije članaka i oznake odnosno tagove koje koristimo za bolju kategorizaciju i sortiranje članaka. Svaki članak možemo da sačuvamo i bez objavljivljnja u takozvanom privremenom stanju (draft-u), i možemo proveriti kako izgleda pre nego što ga konačno objavimo na sajtu. Postoji čak i mogućnost da definišemo datum i vreme kada će članak biti automatski objavljen i vidljiv na sajtu.

wordpress-svi-clanci

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 2 – Polje All Posts (Svi Članci)

 

wordpress-dodavanje-novog-clanka

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 3 – Add New Post – Dodavanje novog članka

WordPress uputstvo – Sadržaj

Sadržaj, odnosno Media služi kao deo sajta za rad sa dodatnim sadržajem članaka – slikama, video klipovima, audio fajlovima, tekstualnim dokumentima i drugim oblicima medija fajlova. Pomoću tog alata imamo mogućnost da dodamo nov sadržaj ili da pregledamo biblioteku (Media Library) već postojećeg sadržaja.

wordpress-sadrzaj

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 4 – Media Library

 

WordPress uputstvo – Strane

Stavka u meniju Strane, tj. Pages, služi nam da dodajemo nove ili uređujemo već postojeće stranice na našem veb sajtu. Funkcioniše na vrlo sličan način kao Članci (Post-ovi). Suštinska razlika je što kod Članaka postoji sortiranje po kategorijama i tagovima, dok kod stranica postoji samo sistem nadređenih i podređenih stranica, tzv Parent page. Takođe, kod stranica postoji mogućnost izbora drugačijeg template-a odnosno šablona stranice (default, full width, odnosno bilo koji unapred kreirani šablon – custom template). Na taj način možemo da postignemo da svaka stranica ima drugačiji izgled i na taj način lakše prilagodimo izgled sajta potrebama krajnjeg korisnika.

wordpress-prikaz-svih-stranica

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 5 – Prikaz svih stranica

 

wordpress-uputstvo-dodavanje-nove-stranice

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 6 – Dodavanje nove stranice

WordPress uputstvo – Komentari

Stavka menija Komentari, odnosno Comments se koristi za pregled i uređivanje komentara – Pomoću nje odobravamo, brišemo, označavamo komentare nepoželjnim i slično. Zavisno od izabranih WordPress podešavanja, komentari mogu biti automatski odobreni ili stavljeni na čekanje dok ih administrator ne odobri. Ukoliko instaliramo WordPress dodatak Aksimet, koji služi za filtriranje i kontrolu neprikladnih i nepoželjnih komentara, njegovim podešavanjima je moguće pristupiti putem ovog menija.

wordpress-komentari

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 7 – Lista komentara

 

WordPress uputstvo – Izgled

Stavke menija Izgled (Appearance) su Teme (Themes), Prilagodi (Customize) Vidžeti (Widgets), Izbornici (Menus) i Uređivač (Editor) i koriste se za rad sa gotovim temama tj. grafičkim šablonima (template-ima) za korisnički deo WordPress-a. Rad sa temama je vrlo uprošćen i lak, i aktivacija nove teme se vrši, tako što otvorimo stranicu sa listom svih instaliranih tema i odaberemo željenu temu, jednostavnim klikom miša. Teme možemo dodatno uređivati kako bi se prikazani sadržaj najbolje uklopio u vizuelni koncept sajta. U okviru dela Dodaj nove teme možemo pretražiti, skinuti i instalirati neku od brojnih besplatnih tema koje su nam dostupne putem zvaničnog sajta WordPress-a.

Sem podešavanja tema u ovom delu se radi i sa Widget-ima koji predstavljaju male segmente sajta, i povećavaju funkcionalnost korisničkog dela veb sajta. Prostori u kojima se Widget-i prikazuju variraju od teme do teme, a najčešća mesta za prikaz su Bočna Traka (Sidebar) ili Podnožje (Footer). U te, unapred definisane prostore za prikaz, možemo dodati bilo koji od postojećih Vidžeta, prostim prevlačenjem sadržaja mišem u odgovarajuće polje. Na taj način svako, bez poznavanja programerskog koda, može prilagoditi i organizovati sadržaj korisničkog dela koji se prikazuje na veb sajtu.

wordpress-teme-izbor

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 8 – Izbor teme iz liste postojećih tema

 

wordpress-dodavanje-vidzeta

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 9 – Dodavanje novog Widget-a

Gotovo identično načinu dodavanja Vidžeta, odabirom opcije Izbornici (Menus), možemo dodavati stavke menija (slika 15). Stavke mogu biti članci, stranice, linkovi, ili prilagođeni (custom) tipovi članaka, zavisno od teme. Takođe, zavisno od teme koju koristimo, varira pozicija na kojoj se nalazi, kao i broj mogućih menija (npr Social meni na vrhu stranice, glavni Header meni, i Footer meni na dnu stranice).

wordpress-dodavanje-menija

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 10 – WordPress meni, dodavanje elemenata menija

WordPress uputstvo – Dodaci (Plugins)

U delu Plugins možemo da dodajemo nove, ili da aktiviramo, odnosno deaktiviramo postojeće dodatke. Dodaci su brojne aplikacije kojima se proširuje funkcionalnost Worpressa (mogu biti raznih oblika: npr. Widgeti, dodaci za optimizaciju sadržaja, bezbednost, SEO, društvene mreže i slično). Svi dodaci smešteni su u jedan direktorijum i možemo da ih dodamo ili ručno preko FTP pristupa ili cPanel File Manager-a, ili da ih preuzmemo automatski sa zvaničnog sajta WordPress-a. Najbitnija stavka, jeste činjenica da se radi o open source aplikacijama, tako da postoji ogroman broj dodataka koji su besplatni za preuzimanje i korišćenje, što nam daje gotovo neogranićene mogućnosti za unapređenje WordPress CMS sistema.

 

 

wordpress-uputstvo-lista-dodataka

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 11 – Lista postojećih dodataka

 

wordpress-dodavanje-novog-plugina-dodatka

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 12 – Dodavanje novog Plugin-a

 

WordPress uputstvo – Korisnici

Deo Korisnici, to jest Users namenjen je radu sa korisnicima veb sajta, tj. korisnicima koji će imati pristup administratorskom delu CMS-a. U WordPress-u postoji pet različitih uloga koje korisnici mogu imati: Pretplatnik (Subscriber), Urednik (Editor), Autor (Author), Saradnik (Contributor) i Upravnik (Admin), pri čemu svaka od uloga ima tačno definisana prava pristupa i korišćenja. Stoga, ukoliko se naš nalog vodi kao Upravnik (to jest administrator) imaćemo apsolutno sve privilegije i možemo menjati i podešavanja samog WordPress-a, dok npr. kao Pretplatnik možemo gledati sadržaj koji je javni i ne možemo menjati sadržaj drugih korisnika, koji je zaštićen i namenjen pojedinačnim registrovanim korisnicima našeg sajta. Sa pravima Urednika i Autora moći ćemo dodavati nov sadržaj na sajt, naravno, uz određena ograničenja i sa obaveznom proverom i odobravanjem od strane administratora, pre nego što se naš sadžaj prikaže na sajtu.

wordpress-korisnici-uloge

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 13 – Lista korisnika sajta sa njigovim pravima u koloni desno

 

WordPress uputstvo – Alatke

Meni Alatke sadrži neke osnovne alate za rad – izvoz celokupnog sadržaja sajta u XML format, alat za automatski uvoz sadržaja iz nekih drugih CMS sistema (Blogger, Movable Type, Textpattern, neki drugi WordPress sajt i sl.), kao i alat za ažuriranje WordPress-a koji automatski preuzima i instalira najnoviju verziju ovog sistema.

wordpress-alatke

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 14 – WordPress alatke

 

WordPress uputstvo – Podešavanja

Kаo poslednja stavka menija, аli pritom jedna od nаjbitnijih, jeste opcija za Podešаvаnjа WordPress-a. Ovde možemo da vršimo osnovnа podešаvаnjа WordPressа – od podešаvаnjа nаzivа sаjtа, preko oblika dаtumа i vremenskih zona, do podešаvаnjа vezаnih zа sаdržаj sajta, dodatke, permаlinkove, brojeve člаnаkа po strаnici, komentare u člаnicаmа i strаnicаmа itd. Osim ovih delovа, često možemo primetiti da razni dodaci postavljaju svoje stavke u ovаj meni, putem kojih možemo vršiti neka od osnovnih podešavanja tih dodаtkа. Nа tаj nаčin su svа bitnа podešаvаnjа WordPress-а i dodаtаkа sumirana i obuhvaćena nа jednom mestu.

U ovom delu možemo definisati osnovni princip rada WordPress-a, tj. dа li će prvа strаnicа biti blog kаrаkterа i da li će nа njoj biti prikazani nаjnoviji člаnci ili kаtegorije člаnаkа, ili će prvа strаnicа biti statička stranica koju ručno izaberemo u opcijama, što je kаrаkteristično zа sаjtove firmi i kompаnijа. Blog izgled sаjta je veomа pogodаn zа tip veb sajta kаo što su dnevne vesti i dešаvаnjа, razni internet mаgаzini, personalni blog sаjtovi, mаnje društvene mreže i slično. U delu Podešаvаnje čitаnjа (Reading) – vrši se odаbir gorepomenutog prikaza prve strаne sajta. Sаdržаj ove početne stranice možemo dodavati, menjati i ažurirati isto kao i sadržaj bilo koje druge stranice, pomoću menijа Strаne -> Uredi (Pages – Edit).

wordpress-podesavanja-settings

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 15 – WordPress opšta podešavanja

 

wordpress-podesavanja-citanje

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 16 – WordPress podešavanja čitanja

Jedno od podešаvаnjа koje je vrlo bitno zа SEO – optimizаciju zа pretrаživаče je i podešаvаnje permаlinkovа tj. izgledа URL linka koju će člаnаk imаti kаdа bude bio objаvljen. U primeru nа slici, izаbrаnа je opcijа Ime Članka (Post Name), što znаči da će URL članka biti www.ime-sajta.com/ime-članka. Ovo je bitno jer je generalna SEO preporuka da ključne reči budu prisutne u nazivu članka, kao i u samom URL linka tog članka. Na tаj nаčin će biti bolje indeksirаn od strаne brojnih pretrаživаčа i bolje pozicionirаn u rezultаtimа prerаge.

wordpress-permalinks

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 17 – Podešavanje permalinkova

 

WordPress uputstvo – Korisnički deo

Korisnički deo WordPress-a predstаvljа vizuelni izgled sаjtа tj. šаblon ili odgovаrаjućа grаfičkа temа. Sа instаlаcijom WordPress dolаze dve besplаtne teme, od kojih je jednа postаvljenа kаo predefinisаnа nаkon instаlаcije WordPress-a. Kаo i dodаci, i teme se veomа jednostаvno menjаju – klikom nа novu temu u okviru delа Izgled -> Teme u аdministrаtorskom delu. Aktivirаnje nove teme rezultuje promenom vizuelnog izgledа sаjtа koji vide krаjnji korisnici (frontend).

Ključ ovаko jednostаvnog nаčinа rаdа sа temаmа je u veomа dobroj  orgаnizаciji modulа koji rаdi sа temаmа. Pre svegа, postoji predefinisаni direktorijum u koji se smeštаju sve WordPress teme, zаtim svаkа temа imа posebаn direktorijum zа svoje fаjlove i podаtke, а svаki fаjl imа svoju strukturu, koju bi morao da zаdovolji kаko bi temа bilа struktuirаnа po stаndаrdimа i principimа izrаde veb strаnicа.

wordpress-korisnicki-deo

WordPress uputstvo na srpskom jeziku – Slika 18 – Korisnički deo WordPress-a – Podela

Osnovni delovi WordPress teme su:

  1. Zаglаvlje (Header)
  2. Glаvni sаdržаj (Main Content Area)
  3. Bočnа trаkа (Sidebar)
  4. Podnožje (Footer)

U zaglavlju se, obično, postavlja jedan od izbornika, kao i logotip organizacije, kompanije, ili pojedinca, koji je vlasnik sajta.

WordPress se može podesiti da se na početnoj stranici, u delu sa glavnim sadržajem nalaz hronološka lista objavljenih članaka (posts), što podseća na prvobitne blog sajtove, a takođe, može se izabrati određena stranica (page), te sajt dobija statičniji izgled, koji podseća na starije sajtove, koji nisu bili izrađivani u CMS sistemima.

Bočna traka (Sidebar) služi prikazivanju nekih specifičinih sadržaja za korisnike, za koje smatramo da, iz korisničkog ugla gledanja, mogu poslužiti kao dopuna glavnom sadržaju, dodatna informacija, ili poziv na neku akciju od strane korisnika. Shodno tome, u bočnoj traci često možemo da vidimo razne ankete, liste poslednjih komentara, veze ili sadržaji preuzeti sa drugih sajtova, veze do profila na društvnim mrežama (Facebook, Google+, Twitter, LinkedIn, itd.) i slično.

U dnu stranice nalazi se poslednji deo ove teme – podnožje, koji obično, sadrži osnovni opis sajta, zatim, može da sadrži oznake CMS sistema koji je korišćen, podatke o nosiocima autorskog prava (Copyright, Trademarks, itd.). Podnožje može sadržati i poslednje komentare, poslednje članke, kao i veze prema nekim od stranica sa važnim sadržajima. Izgled podnožja i njegovi delovi se podešavaju iz administratorskog dela.

Zahvaljujući naprednim tehnologijama kao što je WordPress, u današnje vreme nije previše teško napraviti dobar veb sajt. Ali, postavljanem sajta na Internet, priča se ne završava, u stvari, tek počinje. Glavno pitanje je: kako će posetioci pronaći naš veb sajt? Tu na scenu stupa SEO – Optimizacija sajta.



Share on Facebook13Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Google+0

No comments

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *